Zasiedlenie budynku przed oddaniem go do użytkowania może skończyć się wysoką karą pieniężną. Trybunał Konstytucyjny uznał, że nakładanie ustawowych kar za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego nie narusza konstytucji.

Sprawa była rozpatrywana w związku z zapytaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, do którego odwołało się małżeństwo, ukarane za niedopełnienie formalności budowlanych dotkliwą sankcją.
Zdaniem Trybunału kara za nielegalne użytkowanie budynku to nie tylko rodzaj represji. Ma być ona przestrogą przed użytkowaniem niedokończonych domów, które nie zawsze spełniają wymogi prawa budowlanego i mogą stanowić zagrożenie dla mieszkających tam osób.

Praktyka wprowadzania się do domów w budowie jest dziś nagminna. Postępują tak nie tylko inwestorzy indywidualni, ale i deweloperzy, którzy przekazują mieszkańcom klucze na długo przed otrzymaniem zgody na użytkowanie. Tymczasem, zgodnie z prawem budowlanym, inwestor ma obowiązek powiadomić powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy (tak dzieje się w przypadku domów jednorodzinnych) lub uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektu - w przypadkach wyszczególnionych w ustawie, m. in. w budownictwie wielorodzinnym.
Deweloperzy skarżą się jednak, że winę za ten stan rzeczy ponosi również nadzór budowlany, który nie dochowuje ustawowych terminów kontroli poprzedzających wydanie pozwolenia, przez co niepotrzebnie wydłuża się czas budowy, a jej koszty rosną.

Kara w przypadku domów jednorodzinnych wynosi 10 tys. zł. Problem w tym, że jej wysokość nie jest zależna ani od standardu budynku, ani od statusu majątkowego inwestorów. Tyle samo zapłacimy więc za luksusową willę i za domek  na wsi, wznoszony własnymi rękami. Póki co kary za nielegalne użytkowane wymierzane są rzadko.  Lepiej jednak nie ryzykować i jak najszybciej dopełnić wymogów.

Krystyna Jełowicka